अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तान यांच्यातील सीमा विवाद दीर्घकाळापासून सुरू आहे. पण अलीकडच्या काळात ते अधिकच खोल झाले आहे. पाकिस्तानने अलीकडेच अफगाणिस्तानमधील दहशतवादी लक्ष्यांवर हवाई हल्ले केले, ज्यात अनेक तालिबानी सैनिक ठार झाले. या घटनेने हादरलेल्या अफगाणिस्तानने प्रत्युत्तर दिले आणि आता पाकिस्तानचे सैन्य अफगाण सीमेत घुसल्याचा दावा केला आहे. दोन्ही देशांमध्ये सुरू असलेल्या या संघर्षाबाबत वेगवेगळे दावे पुढे येत आहेत, त्यामुळे परिस्थिती अधिकच गुंतागुंतीची झाली आहे.
24 डिसेंबर रोजी पाकिस्तानने अफगाणिस्तानवर केलेल्या मोठ्या हवाई हल्ल्यात महिला आणि मुलांसह 46 लोक मारले गेल्याची माहिती आहे. पाकिस्तानी लष्कराचे म्हणणे आहे की त्यांनी तेहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान म्हणजेच टीटीपीच्या दहशतवाद्यांना लक्ष्य केले आहे, ज्यांचे उद्दिष्ट पाकिस्तानचे सरकार उलथून टाकणे आणि इस्लामिक शासन स्थापन करणे आहे. हा गट अफगाणिस्तानच्या हद्दीतून काम करत असल्याचा आरोप पाकिस्तानने केला असून त्यामुळे गेल्या काही महिन्यांत देशात दहशतवादी हल्ले वाढले आहेत.
अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तानमधील तणावाचे खरे कारण ऐतिहासिक आहे, जे 1893 मध्ये ब्रिटिशांनी काढलेल्या ड्युरंड रेषेशी संबंधित आहे. ही सीमा अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तान यांच्यामध्ये आहे आणि अफगाणिस्तान सरकारने ती कधीच मान्य केली नाही. हा वाद आजही चालू आहे, कारण अफगाणिस्तान याला आपल्या सार्वभौमत्वाचे उल्लंघन मानतो.
तज्ज्ञांच्या मते, पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तानमधील सर्वात मोठा मुद्दा सीमा विवाद आहे. हा तणाव आणखी वाढला जेव्हा तालिबानने पाकिस्तानविरुद्ध काम करणाऱ्या टीटीपी (तेहरिक-ए-तालिबान पाकिस्तान) सारख्या अतिरेकी गटांवर कारवाई करण्याची अपेक्षा केली, परंतु तालिबानने तसे करण्यास नकार दिला.
अफगाण राष्ट्रवाद कमकुवत करण्यासाठी पाकिस्तानने अफगाणिस्तानमध्ये धार्मिक अतिरेक्यांना प्रोत्साहन दिले. 1980 च्या दशकात, जेव्हा सोव्हिएत सैन्याने अफगाणिस्तानात प्रवेश केला तेव्हा पाकिस्तानने अफगाण निर्वासितांना लढाईसाठी तयार करण्यासाठी धार्मिक शाळांचा वापर केला. या शाळांमध्ये, निर्वासित मुलांना युद्धाचे प्रशिक्षण दिले गेले, जेणेकरून ते अफगाणिस्तानात सोव्हिएत सैन्याविरुद्ध लढू शकतील. अफगाणिस्तानात आपला प्रभाव वाढवण्यासाठी पाकिस्तानने हे पाऊल उचलले. पण, आता या धोरणाचा पाकिस्तानसाठी उलटसुलट परिणाम झाला आहे, कारण टीटीपीसारखेच अतिरेकी गट आता पाकिस्तानात दहशत पसरवत आहेत.
आम्ही तुम्हाला सांगतो की पाकिस्तान आणि टीटीपीने 2021 आणि 2022 मध्ये कमकुवत युद्धविराम करार केला होता, परंतु विश्वासाच्या अभावामुळे आणि वैचारिक मतभेदांमुळे ते तोडले गेले. पाकिस्तान आणि अफगाणिस्तान यांच्यातील नुकत्याच झालेल्या संघर्षामुळे दोन्ही देशांमधील संबंधांमधील तणाव आणखी वाढला आहे. तसेच दोन्ही देशांनी सीमेवर आपले सैन्य तैनात केले आहे.
मुख्य संपादक : श्री: सुभाष शिंदे
